Reaktor badawczy MARIA (NCBJ, Świerk)
Jedyny działający reaktor jądrowy w Polsce — wysokostrumieniowy reaktor badawczy typu basenowo-kanałowego o mocy cieplnej 30 MW, eksploatowany przez Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w Świerku pod Otwockiem. Budowę rozpoczęto w czerwcu 1970 r., a pierwszy rozruch (stan krytyczny) reaktor osiągnął 18 grudnia 1974 r. w ówczesnym Instytucie Badań Jądrowych (dziś NCBJ). Reaktor służy do badań naukowych, napromieniania materiałów oraz — co ma znaczenie strategiczne w skali globalnej — do produkcji izotopów promieniotwórczych dla medycyny. W MARII wytwarza się m.in. molibden-99 (prekursor technetu-99m, najważniejszego radionuklidu diagnostyki medycznej), jod-131, lutet-177 i inne, stanowiące bazę preparatów eksportowanych pod marką POLATOM do ponad 80 krajów; reaktor zapewnia ok. 10% światowej produkcji molibdenu-99. MARIA to strategiczny obiekt narodowy: Polska dysponuje reaktorem badawczym, lecz nie ma elektrowni jądrowej (historyczny projekt EJ Żarnowiec przerwano — odrębny rekord).
Jak poszło
Ocena: rozstrzygnięte. Sygnały wyłącznie tam, gdzie są udokumentowane.
Kalendarium
- Start budowycze 1970
- Oddanie18 gru 1974
Historia zmian
- 18 gru 1974status: ukończonePierwszy rozruch reaktora MARIA — osiągnięcie stanu krytycznego 18 grudnia 1974 r.
- 18 gru 1974etap: w eksploatacji
- cze 1970etap: budowa
Znaczenie
MARIA jest jedynym działającym reaktorem jądrowym w Polsce i jednym z kluczowych światowych producentów molibdenu-99 — radionuklidu, z którego pozyskuje się technet-99m, najważniejszy izotop diagnostyki medycznej. Reaktor zapewnia ok. 10% światowej produkcji molibdenu-99, a wytwarzane w nim izotopy (m.in. jod-131, lutet-177, fosfor-32, samar-153, kobalt-60, holm-166) stanowią bazę preparatów eksportowanych pod marką POLATOM do ponad 80 krajów. Po ponad pół wieku pracy (rozruch 1974) obiekt pozostaje strategiczną infrastrukturą naukową i medyczną państwa — przy jednoczesnym braku w Polsce działającej elektrowni jądrowej. W 2024 r. reaktor obchodził 50-lecie eksploatacji.
Źródła 5
Każdy fakt w tej karcie pochodzi z poniższych źródeł. Przy źródle — które pola potwierdza.
- Polska Agencja Prasowa (PAP)gru 2024StatusOddanieInwestorEfektDostarczenieOpisZnaczenie
Status„reaktor MARIA, który obchodzi w tym roku 50-lecie swojej pracy, jest obecnie jedynym działającym reaktorem jądrowym w Polsce"
Oddanie„MARIA po raz pierwszy uruchomiona została 18 grudnia 1974 r."
Inwestor„Reaktor powstał w ówczesnym Instytucie Badań Jądrowych (dziś NCBJ)"
- Wikipedia (pl)Start budowyHistoria etapówWykorzystanieOpisZnaczenie
Start budowy„budowę rozpoczęto w czerwcu 1970 r."
Wykorzystanie„zapewnia m.in. 10% światowej produkcji molibdenu-99"
- Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ)StatusEtapInwestorZnaczenie
Etap„The MARIA research reactor, Poland's sole nuclear reactor"
- domestic_share
domestic_share.band„It is the only reactor of Polish design."
- funding_sources[0]funding_sources[1]
funding_sources[0]„12 grudnia br. zostala podpisana i wyslana decyzja przyznajaca dotacje podmiotowa dla Narodowego Centrum Badan Jadrowych w wysokosci 21 187 500 zl"
funding_sources[1]„NCBJ otrzymalo takze srodki z Krajowego Planu Odbudowy w wysokosci 19,8 mln zl na projekt 'MNL Maria Neutron Laboratory'"